Benzin ve mazot, modern endüstrinin ve ulaşımın temelini oluştururken, bu akaryakıt ürünlerinin yeraltı depolama tanklarında (YAT) barındırılması, tesisler için potansiyel toprak ve yeraltı suyu kirliliği riskini beraberinde getirir. Tank sızıntıları, boru hattı kaçakları veya saha dökülmeleri sonucu oluşan hidrokarbon kirliliği, sadece çevreye değil, aynı zamanda işletmelere de ciddi hukuki ve mali yükümlülükler getirmektedir.
Türkiye’de bu risk, Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik (TKKNKKSDY) ile sıkı denetim altındadır. Çevre Doktoru Mühendislik Danışma olarak, tesislerin bu yönetmeliğe tam uyumunu sağlarken, kirlilik teşhisi ve giderimi süreçlerini bilimsel metodoloji ile yönetiyoruz.
Kirlilik Tespitinin Temel Aşamaları: Mevzuat
Kirlilik tespiti, tesisin çevresel durumunu yasal ve teknik standartlara göre analiz eden kritik bir başlangıç noktasıdır.
Birinci Aşama Değerlendirme (BAD) ve SÖAP Hazırlığı
Tesis, öncelikle TKKNKKSDY kapsamında risk değerlendirmesine tabi tutulur. Kirlilik şüphesi belirlendiğinde, saha karakterizasyonu için gerekli olan Saha Örnekleme ve Analiz Planı (SÖAP) hazırlanır. SÖAP, sahanın jeolojik ve hidrojeolojik özelliklerini temel alır ve sondaj noktalarının lokasyonlarını, derinliklerini ve alınacak numune tiplerini detaylandırır.
Çevre Doktoru Uzmanlığı: SÖAP’ın Komisyon onayına sunulması ve sahaya özel, bilimsel temellere dayalı bir plan oluşturulması, kirlilik tespit sürecinin doğru ilerlemesi için anahtardır.
Sondaj ve Gözlem Kuyusu Kurulumu
SÖAP onaylandıktan sonra çevresel sondaj çalışmaları başlar. Bu aşamanın temel amacı:
- Toprak Numunesi Alma: Tanklar ve boru hatları çevresinden hassas noktalardan toprak numuneleri alınır. Sondaj sırasında Toprak Gazı İncelemesi (PID/FID) ile anlık uçucu organik kirletici (VOC) seviyeleri ölçülerek kirliliğin dikey yayılımı hakkında ön bilgi edinilir.
- Yeraltı Gözlem Kuyusu (MW) Kurulumu: Sondaj kuyuları, yeraltı suyunun (YAS) seviyesini, akış yönünü ve sudan daha az yoğun olan petrol türevlerinin (LNAPL) sudaki varlığını sürekli izlemek amacıyla kalıcı gözlem kuyularına dönüştürülür.
Numune Analizi ve Kirletici Parametreler
Toprak ve yeraltı suyu numuneleri, yetkili laboratuvarlarda analiz edilir. Benzin ve mazot kirliliğinde kontrol edilmesi gereken kritik parametreler şunlardır:
- Toplam Petrol Hidrokarbonları (TPH): Petrol bazlı tüm kirleticilerin toplam konsantrasyonunu gösterir.
- BTEX (Benzen, Toluen, Etilbenzen, Ksilen): En tehlikeli ve en hareketli uçucu organik bileşiklerdir. Özellikle Benzen, yüksek kanserojen riski taşıdığı için limit değerlere sıkıca uyulması gerekir.
Kirlilik Giderimi ve Çözüm Stratejileri
Analiz sonuçlarının TKKNKKSDY limitlerinin üzerinde kirlilik tespit etmesi durumunda Temizleme Aşamasına geçilir. Bu aşamada, sahanın yapısına ve kirlilik türüne göre en uygun ve maliyet-etkin iyileştirme (remediasyon) yöntemleri belirlenir.
Uygulama Yöntemi | Teknik Açıklama | Avantajlı Durumlar |
| In-situ (Yerinde Arıtım) | Kirlenmiş materyalin yerinden çıkarılmadan biyolojik, kimyasal veya fiziksel yöntemlerle iyileştirilmesi. | Maliyet avantajı, tesisin daha kısa sürede hizmete dönmesi, daha az hafriyat. |
| Ex-situ (Yerinden Alınarak Arıtım) | Kirlenmiş toprağın kazılarak sahada (landfarming) veya başka bir tesiste (Toprak Yıkama, Isıl Arıtım) temizlenmesi. | Kirlilik yoğunluğunun çok yüksek veya yayılımın çok geniş olduğu durumlar. |
Biz Ne Yapıyoruz?
Çevre Doktoru Mühendislik Danışma, iyileştirme çalışmalarında sürekli izleme ve periyodik analizlerle uygulanan yöntemin etkinliğini doğrular.
Petrol kirliliği yönetimi, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Tekirdağ, Kocaeli, Sakarya gibi sanayi ve ulaşımın kalbi olan illerde büyük bir zorunluluktur. Çevre Doktoru Mühendislik Danışma olarak, Türkiye genelinde farklı hidrojeolojik ve jeolojik koşullara sahip bölgelerde edindiğimiz deneyimle;
- Mevzuata uygun SÖAP hazırlanmasını,
- Sondaj, YAS kuyusu kurulumu ve numune alma süreçlerinin standartlara uygun yürütülmesini,
- Kirlilik giderimi için en uygun In-situ veya Ex-situ yöntemin belirlenmesini ve uygulanmasını sağlıyoruz.
Çevre Doktoru Mühendislik Danışma olarak misyonumuz; çevresel güvenliği sağlamak, yasal uyumluluğu garanti etmek ve tesisinizin operasyonel sürekliliğini korumaktır.
gokberk@cevredoktoru.com
05350649455
